Van de Hoofdtrainer: noordzeeduiken is voorbereiden

Ik ben opgegroeid op de grens van Den Haag en Scheveningen. “Lekker, elke dag naar de Noordzee en naar het strand!” Nou, nee, eigenlijk kwam ik er nooit. Tot dat ik wat verder van het strand ging wonen. Toen ben ik het strand pas echt gaan waarderen. En nu ik duik, de Noordzee nog veel meer.

Een wrak is vaak prachtig begroeid.
Een wrak is vaak prachtig begroeid.

Verre tropische zeeën worden door ons Calypsianen heel wat bedoken. Maar de Noordzee? Tot voor kort werd er door de huidige leden nauwelijks op de Noordzee gedoken. Dat terwijl de Noordzee toch echt het meest dichtbij is. Aan het zicht zal het niet liggen, aan de spectaculaire onderwaterwereld ook niet. Prachtige anjelieren zo groot als forse bloemkolen, zoveel steenbolk dan je de wrakken niet kan zien, gigantische noordzeekrabben, enorme kabeljauw en overal krioelt wel wat. Zicht gemiddeld van een meter of 5 tot 10 en als je echt boft, veel meer dan dat. En dan de wrakken. Sommige met een heel bijzonder verhaal zoals de Cressy, Aboukir, Hogue; in de top tien van de grootste scheepsrampen aller tijden en nu 100 jaar geleden. Beduikbaar en vergelijkbaar historisch spektakel is nergens zo dichtbij te vinden. Scapa Flow mogelijk, maar deze schepen zijn moedwillig tot zinken gebracht.

Steeds meer Calypsianen

Steeds meer leden voegen zich bij de illustere groep Noordzeeduikers. Jesca, Cor, Olivier, Michel K., Remco, Michel L, Michael, Albert, Mark, Peter, Rob O (ik ben vast nog wel iemand vergeten) hebben ervaring op de Noordzee, en sommigen zijn zelfs zeer ervaren Noordzeeduikers. Met inmiddels twee voor ons bekende duikschepen (de Aquila en de Lamlash) wordt het ook steeds makkelijker ergens op te stappen. De prijs voor een dag Noordzeeduiken is iets meer dan 100 euro. Daar maak je dan twee prachtige onvergetelijke duiken voor.

Tot zover het goede nieuws. “It could be the sole purpose of your life is just to serve as warning to others”. Een groot aantal duikers is op de Noordzee in de problemen geraakt en sommige hebben zelfs het leven gelaten. Je bent uren varen van de kant en er zijn tientallen factoren die plots tegen je kunnen werken. De zee is spiegelglad, het zicht is top en er is geen stroming. Vraag een beroepsvisser maar hoe de Noordzee er een uur later uit kan zien.

Bad-worse-worst case scenario

Stel… Je hebt een zware duik achter de rug. Het is dieper dan gepland en de stroming nam aan het eind steeds meer toe. Je hebt meer lucht verbruikt. Je bent onder de indruk van het fantastische onderwaterleven. De reel is helemaal uitgerold en je computer geeft plotseling de nul-tijd aan. Stom, bij hoogwater liggen de wrakken toch 4 meter dieper dan bij laagwater waar de planning op was gemaakt. Je trekt je buddy aan zijn vin om aan te geven dat je terug wil. Het terugreelen schiet niet op tegen de stroming in. Het tij is inmiddels gekeerd. Er is veel stof en je buddy is inmiddels ver, ver voor, en uit het zicht (Jezus, wat kan die gozer vinnen!). Na 10 minuten in deco en nog een halve reel te gaan, snij je de lijn door (weet je wat een reel kost!) met het joekel van een mes dat aan je onderbeen zit. Zo had Cousteau zo’n zelfde mes ook zitten. Je begint aan een vrije opstijging terwijl je je mes in zijn foedraal naast je snorkel aan je onderbeen terugsteekt. Je pakt alvast je boei, maar tot oplaten komt het niet. Je bommetje enkel twaalf is op 20 meter plotseling leeg. Ook dat nog en je moet nog 20 meter! “Hoe kan dat nou?!? Ik zou toch binnen de planning met 50 bar bovenkomen? Dan maar geen deco stop!”

“Je drukt vergeefs op je inflator. Als ze al zoeken, zien doen ze je zo nooit”

Duiker maakt opstijging in de NoordzeeJe worstelt om je afwerpbaar lood uit je pockets te krijgen. Het lukt niet. Je weet toch momentum te krijgen en op de weg naar boven begint je drijfvermogen toe te nemen. En je snelheid gelukkig ook. “Blijven uitademen!” Je red het net. Je gooit je automaat uit en bril af en neemt een diepe teug lucht: “Daheuuuuuuu”. Maar nu boven…geen boot. Wel 1 meter golven en een lichte mist net boven het water. Je drukt tevergeefs op je inflator. Je bent je boei ergens tijdens de opstijging kwijt geraakt. Al zouden ze je zoeken, zien doen ze je zo nooit. Je krijgt veel water binnen en raakt stevig in paniek. Je moet stevig zwemmen om net boven te blijven. Je doet een poging je snorkel te pakken maar je hebt geen adem genoeg om bij je been te komen. Na 10 minuten spartelen treden de eerste decoverschijnselen op: je krijgt pijn aan je gewrichten en er valt er een been uit.

Hoe kan het nou verkeerd zijn?

Misschien lijkt bovenstaand scenario dramatisch, het is een opeenstapeling van kleine foutjes die op zichzelf bij een ander soort duik niet tot een catastrofe hoeven te leiden. Hier is het misgegaan bij een verkeerde planning zonder back-up plan en dientengevolge verkeerde materiaalkeuze. Verkeerd? Hoe kan het nou verkeerd zijn? Er is gedoken met de standaard NOB uitrusting: enkel bommetje twaalf, octopus over links, snorkel en mes aan het been, vest met afwerpbaar lood. De DOSA zal analyseren dat er met de uitrusting van de duiker niets mis was en verder om verzekeringstechnische redenen geen gegevens vrij geven.

Anders dan in Zeeland

En toch is deze uitrusting volstrekt onvoldoende. Als het mis gaat, gaat het gelijk goed mis. In het verhaal is het plan gedoken, maar dan wel vier meter dieper en met iets meer stroming. Anders dan in Zeeland, was er geen keuze om ondieper te gaan duiken. En daarna was het één een gevolg van het ander. Een duik die anders helemaal goed zou zijn verlopen, verloopt nu helemaal fout. We zullen maar zeggen dat niet alleen de vis maar ook het kijken naar de vis duur wordt betaald.

Redundantie en back-up

Anders dan de NOB uitdraagt, is je uitrusting geen vrije keuze. Je uitrusting behoort de lessen te dragen die anderen soms met hun leven hebben betaald. Het duiken op de Noordzee is hierdoor afgelopen jaren veranderd en veiliger geworden. De uitrustingen zijn gebouwd rond redundantie en back-up plannen. Dubbele flessen en een technische opbouw zijn gemeengoed. “Noordzee Nitrox” (EAN 32) om een zo gunstig mogelijke nultijd te hebben. Ook voor de Noordzee specifieke uitrustingsstukken zoals grote boeien, flares, signaalspiegels en signaalinkt kunnen en moeten soms worden meegenomen. Het is een absolute voorwaarde om de specialisatie Wrakduiken te volgen om voor je materiaal de beste keuzes te maken. Nitrox en Decompressie wordt aangeraden. Deze laatste vooral omdat je daarbij leert een goed gasplan te maken. Je leert tijdens de wrakduikspecialty al je voorbereidingen te maken en om te gaan met het extra materiaal. Als duiker ben je hierdoor meer opgeleid en beter getraind. En nee, een snorkel hoeft niet mee want zelfs in het back-up plan kom je nog met 70 bar in je dubbel twaalf boven.

Even lenen is geen optie

Een aardappel tegen zeeziekte
Een aardappel tegen zeeziekte

Noordzeeduiken vergt dus nogal wat investering in training en materiaal. Er is geen langzame opbouw mogelijk. De wat ondiepere wrakken liggen vlak onder de kust en hebben slecht zicht en zijn dus net zo moeilijk als de wat diepere wrakken met wat beter zicht. Ook even wat materiaal lenen, is geen optie. Je moet je uitrusting goed kennen om bovenstaande fout-op-fout scenario tegen te gaan. Oefenen, oefenen, oefenen dus. Langzaamaan steeds meer zaken toevoegen aan je uitrusting (en andere weer verwijderen) en er vertrouwd mee raken. Comfortabel zijn in stressvolle en extremere situaties. En veel duiken met je Noordzee configuratie.

Aardappel

Negen van de tien Noordzee duiken is super relaxed. Mogelijk ben je wat zeeziek maar dit is met een aardappel om de nek en een paar gootsteen-ontstoppers op de oren, prima tegen te gaan. Echt anders is als je met je zware set en lichte golfslag de trap weer op moet. Dan ben je blij dat je ook geregeld de dijk bent over gegaan met je D12. De Lamlash ligt aan de ankerlijn. De Aquila vaart langs je om je op te pikken. Best bijzonder als zo’n groot schip op je af komt.

Prachtig doel

Ook al is het voor velen nog ver weg, Noordzeeduiken is een prachtig doel op de horizon. De weg er naartoe kent vele beloningen en is op zichzelf al de moeite waard. Nieuwe brevetten, nieuwe ervaringen, nieuwe buddies. Als je op de Noordzee kan duiken, kan je overal duiken. En als je het einddoel bereikt, zal het zich zeker uitbetalen. Wat is nou mooier om te duiken in de zee waar we allemaal al jaren over uitkijken. Zo mooi en zo dichtbij. Noorzeeduiken is een van meest fantastische dingen die je als duiker kan doen!